Elektromanyetik UyumlulukEMC ürünleri ve hizmetleri

EMC sözlüğü

Bu sitede geçen elektromanyetik uyumluluk terimlerinin kısa tanımları.

Akreditasyon (accreditation)

Bir kuruluşun ya da laboratuvarın belirli yöntemler için yetkinliğinin bağımsız bir kuruluşça onaylanması.

Türkiye’de akreditasyon kuruluşu TÜRKAK’tır; deney laboratuvarları için ölçüt ISO/IEC 17025’tir. Kapsam, laboratuvarın sertifikasında yöntem yöntem listelenir.

Alan doğrulaması (site validation)

Bir EMC test alanının ölçüm için uygunluğunun ölçümle gösterilmesi.

Odanın tasarımı doğrulama anlamına gelmez; doğrulama ayrı bir ölçüm çalışması ve rapordur. Her anahtar teslim proje bunu kapsamaz.

Alan probu (field probe)

Odadaki elektrik alan şiddetini ölçen sensör.

Bağışıklık deneyinde alan seviyesinin doğrulanması için kullanılır.

Alan VSWR (site VSWR)

1–18 GHz'de odanın yansıma performansını doğrulayan ölçüm.

CISPR 16-1-4’te üst bantta kullanılan alan doğrulama yöntemidir.

Anahtar teslim (turnkey)

Tasarımdan çalışmaya hazır teslime kadar tüm adımların tek yüklenici tarafından yürütülmesi.

EMC laboratuvarı için bu, yer etüdü, tasarım, teslimat, montaj, kaplama, test sistemleri ve isteğe bağlı doğrulamayı içerir.

Anten direği (antenna mast)

Anteni yükseklik boyunca (genelde 1–4 m) gezdiren direk.

Zeminden yansıyan dalga ile doğrudan dalganın toplandığı ya da söndüğü yükseklikler bulunur; en büyük değeri yakalamak için anten gezdirilir.

Bal peteği havalandırma (honeycomb vent)

Hava geçirip radyo dalgasını kesen dalga kılavuzu paneli.

Hücrelerin boyutu, kesim frekansını belirler; hava akar, dalga kesim frekansının altında söner.

CE işareti (CE marking)

Ürünün ilgili AB uyumlaştırma mevzuatı ve Türkiye'deki karşılığı yönetmeliklere uygun olduğunu gösteren işaret.

İşareti üretici (ya da yetkili temsilcisi) koyar. Dijital CE işareti kabul edilmez.

Dönen tabla (turntable)

Test edilen ürünü 0–360° çeviren platform.

Yayılım ölçümünde ürünün en yüksek yayım yönü bulunur; ürün masa üzerinde, 0,8 m yükseklikte durur.

Ekleme kaybı (insertion loss)

Bir filtre devreye girince sinyal seviyesinde oluşan azalmanın dB karşılığı.

Güç hattı EMI filtrelerinin başlıca özelliğidir. MIL-STD-220 yöntemine göre, 50 Ω’luk bir sistemde ölçülür. Katalog değeri, yüksek performanslı seride 100 dB’e kadar çıkar (14 kHz – 40 GHz).

Ekranlama etkinliği (shielding effectiveness)

Bir kabuğun içine ve dışına geçen alan arasındaki farkın dB karşılığı.

Boş odanın frekansa göre zayıflamasıdır. Tek bir geçişin kusuru bile değeri düşürür; bu yüzden kapı, havalandırma ve filtre bağlantıları birlikte tasarlanır.

Ekranlı oda (RF shielded room)

İletken bir kabukla çevrili, dış sinyalleri keserek içerideki ölçümü koruyan oda.

Ekranlı oda, galvanizli çelik panellerin cıvatayla birleştirilmesi ve birleşim yerlerine örgü EMI conta konmasıyla oluşturulan modüler bir kabuktur. Kabuğu delen kapı, havalandırma, şebeke ve sinyal hatlarının her birinin ayrı bir çözümü (RF kapı, bal peteği, filtre, giriş-çıkış panosu) vardır. Ekranlı odanın içi soğurucuyla kaplanırsa yarı yansımasız oda olur.

EMI filtresi (EMI filter)

Hatta gürültüyü bastıran, ama şebeke frekansını geçiren pasif devre.

Kapasitör, bobin ve ortak mod bobininden oluşur. Ekranlı odada şebeke girişine duvar geçişi olarak monte edilir.

Ferrit karo (ferrite tile)

İnce, dayanıklı seramik soğurucu; özellikle düşük VHF bandında etkindir.

Kabaca 30 MHz – 1 GHz bandında kullanılır. Piramit köpükle birleştirildiğinde hibrit kaplama elde edilir; böylece düşük bant ince bir katmanla, yüksek bant piramitle soğurulur.

Geçit kapasitör (feedthrough capacitor)

İletkenin kapasitör gövdesinden geçip gövdenin duvara bağlandığı kapasitör.

Yüksek frekanslı gürültüyü iletken ile duvar arasında toprağa akıtır. Filtrelerin yapı taşıdır; ayrı bir parça olarak da kullanılır.

Giriş-çıkış panosu (RF I/O panel)

Çok sayıda koaksiyel ve veri hattının ekran duvarından geçtiği panel.

Duvar delinmeden, filtreli ve ekranlı konnektörlerle hatlar geçirilir.

Hibrit kaplama (hybrid lining)

Ferrit karo ile piramit köpüğün birlikte kullanıldığı oda kaplaması.

Önce ferrit karolar, sonra piramit köpükler döşenir. Ferrit alt bandı, piramit üst bandı üstlenir.

Kaçak akım (leakage current)

Filtredeki Y kapasitörlerden toprağa akan şebeke frekanslı akım.

Tesisin koruma düzeni bu akımı kaldırabilmelidir. Değer filtre veri sayfasında verilir; tipe ve gerilime göre değişir.

Kalibrasyon (calibration)

Bir ölçüm donanımının değerinin bir referansa göre sapmasının belirlenmesi.

Anten faktörü, alıcı seviyesi, ESD tabancası dalga şekli, alan probu ve kuplör gibi öğeler kalibre edilir.

LISN / AMN (yapay şebeke)

Ürünün şebekeye bıraktığı gürültüyü ölçmek için şebeke ile ürün arasına konan standart empedans ağı.

50 Ω’luk ölçüm portu ölçüm alıcısına bağlanır. İletilen yayılım deneylerinin temel parçasıdır.

NSA (normalleştirilmiş alan zayıflaması)

Bir test sahasının, kuramsal bir ideal alanla karşılaştırıldığı alan doğrulama ölçümü.

CISPR 16-1-4 kapsamında 30 MHz – 1 GHz için kullanılan yöntemlerden biridir; sapma ±4 dB içinde aranır.

Ortak mod bobini (common-mode choke)

Hatların aynı yönlü (ortak mod) gürültüsüne yüksek empedans gösteren, ortak çekirdekli bobin.

Faydalı akım (gidiş ve dönüş) çekirdekte birbirini götürür; ortak mod gürültü ise bobinin empedansını görür. EMI filtrelerinde ana bileşenlerden biridir.

Örgü EMI conta (EMI gasket mesh)

Panel birleşimlerinde ve filtre montajında sürekli elektrik teması sağlayan örgü metal conta.

Ekranlı odanın panelleri cıvatayla birleştirilir; aradaki conta kabuğun sürekliliğini korur.

Piramit köpük (pyramidal foam absorber)

Karbon yüklü poliüretandan, piramit biçimli, çok katmanlı soğurucu.

Dalga piramidin ucundan tabanına doğru ilerlerken kademeli olarak zayıflar. Karolar 500 × 500 mm boyutundadır; boy, doğrulanacak en düşük frekansa göre seçilir.

RF kapı (RF shielded door)

Çevresinde RF contası bulunan, ekranlı odanın kapısı.

Odanın en kritik geçişlerinden biridir. Otomatik ve elle çalışan türleri vardır.

Soğurucu (absorber)

Üzerine gelen radyo dalgasını yansıtmak yerine ısıya çeviren kaplama malzemesi.

EMC odalarında duvar ve tavanı kaplar. Piramit köpük, ferrit karo ve ikisinin birleşimi olan hibrit kaplama başlıca tiplerdir. Soğurma, dik gelişteki yansıma kaybıyla (dB) tanımlanır.

Tam yansımasız oda (fully anechoic room)

Altı yüzeyi de soğurucuyla kaplı oda; serbest uzay koşullarına yakın bir ortam.

Zemini de soğurucuyla kaplı odadır. Bazı bağışıklık ve yayılım yöntemleri için kullanılır. Yarı yansımasız odadan farkı, zeminde metal yansıtıcı düzlemin bulunmamasıdır.

Uygunluk beyanı (declaration of conformity)

Üreticinin, ürünün ilgili mevzuata uygun olduğunu yazılı olarak beyan etmesi.

CE işaretinin dayanağıdır. Deney raporu beyanın bir girdisidir; beyanın kendisi üreticiye aittir.

X ve Y kapasitör

X: hatlar arasına, Y: hat ile toprak arasına bağlanan EMI kapasitörleri.

Y kapasitörlerin değeri kaçak akımla sınırlıdır; bu yüzden filtre seçiminde kaçak akım sınırı bir girdidir.

Yansıma kaybı (reflectivity)

Soğurucuya dik gelen dalganın ne kadar zayıflayarak geri döndüğünün dB karşılığı.

Değer büyüdükçe yansıma azalır. Piramit köpüklerde frekansa ve kalınlığa göre değişir; belirtimde frekans başına tablo ve eğri olarak verilir.

Yarı yansımasız oda (semi-anechoic chamber)

Duvar ve tavanı soğurucuyla kaplı, zemini yansıtıcı metal düzlem olan EMC deney odası.

Açık alan test sahasını kapalı bir odada taklit eder. Zemin çıplak bırakıldığı için oda tam değil, yarı yansımasızdır. Yayılım ve bağışıklık deneyleri bu odada yapılır; ürün dönen tabla üzerinde, anten ise bir direkte gezdirilir.

Yönlü kuplör (directional coupler)

Yükselteç ile anten arasındaki ileri ve yansıyan gücü örnekleyen bileşen.

Bağışıklık deneyinde alan şiddetinin ve antenin uyumunun izlenmesine yarar.